‘De meerwaarde van ecodorpen’

 

Symposium voor overheden: samen voor duurzame ambities.

 


 

Praktische info

 

Datum:             Donderdag 27 september

Tijd:                 10.00– 16.30

Locatie:            Holstohus, Jan Schamhartstraat 5, 8121 CM Olst

Het programma is hier te vinden, maar ook als pdf te downloaden.

Aanmelden:  https://www.eventbrite.nl/e/tickets-de-meerwaarde-van-ecodorpen-46977816915

Informatie over de sprekers is hier te vinden en informatie over de intentie verklaring is hier te vinden.

 


 

Varik, 18 juni 2018. Het Nederlandse Ecodorpennetwerk organiseert op 27 september a.s. een symposium over de positieve rol die ecodorpen kunnen spelen bij de ontwikkeling van de kwaliteit van de leefomgeving en het halen van verschillende duurzaamheidsdoelen. Initiatiefnemers van ecodorpen, provincies, gemeenten en andere geïnteresseerden kunnen elkaar ontmoeten en ervaringen uitwisselen.

 

Burgerinitiatieven in de Omgevingswet

In gemeenten verandert veel. In de ruimtelijke ordening is de belangrijkste verandering de invoering van de Omgevingswet, waarin ruimte is voor (sociale) burgerinitiatieven ‘van onderaf’. Tegelijkertijd zijn er de verschillende duurzaamheidsopgaven, zoals duurzame energie, klimaatverandering, lokale werkgelegenheid, lokale voedselproductie en het halen van ‘Sustainable Development Goals’. Deze opgaven zijn te groot voor overheden alleen. Gelukkig nemen steeds meer burgers zelf initiatief om een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van een prettige leefomgeving, zoals de initiatiefnemers van ecodorpen. Zij hebben soms hulp nodig om hun plannen op de juiste wijze op de agenda te krijgen. Hierbij kunnen gemeenten een inspirerende en verbindende rol vervullen.

 

De rol van Ecodorpen

Nederland kent sinds een aantal jaren een klein aantal bestaande ecodorpen, maar een veel groter aantal nieuwe initiatieven, die kunnen bijdragen aan de voorliggende gemeentelijke opgaven. Toch blijkt het steeds weer lastig om daadwerkelijk een ecodorp van de grond te laten komen: er is weinig grond beschikbaar, de grondprijs is hoog en lokale overheden herkennen nog onvoldoende de bijdragen van ecodorpen aan gemeentelijke ambities. Tegelijkertijd bieden maatschappelijke ontwikkelingen kansen voor ecodorpen, zoals meer aandacht voor klimaatveranderingen en circulaire economie.

Een ecodorp is een particulier initiatief voor een ecologische leefgemeenschap met als doel zowel sociaal, economisch als ecologisch duurzaam te zijn. Inwoners van ecodorpen nemen actief deel  aan activiteiten van lokale overheden en hun directe omgeving. In Europa zijn al honderden ecodorpen gebouwd (http://gen-europe.org/about-us/ecovillages/index.htm). In Nederland is zeker ruimte om meer ecodorpen te bouwen. De Bestaande ecodorpen en initiatieven zijn georganiseerd in het Nederlandse ecodorpennetwerk (www.ecodorpennetwerk.nl).

 

Programma symposium

Het geplande programma van het symposium kent verschillende onderdelen:

  • ‘De waarde van ecodorpen’, met sprekers uit Europa en Nederland.
  • Praktijkervaringen (successen en belemmeringen) van samenwerkingen tussen lokale overheden en ecodorp(initiatieven) in Nederland.
  • Verdiepende workshops: hoe krijg je processen in beweging, het oprichten van lokale coöperaties, ervaringen met zelfbouw, regelgeving, etc.
  • De dag wordt afgesloten met de oogst van de dag: hoe kunnen gemeenten en ecodorpen beter met elkaar communiceren om de ontwikkeling en bouw van meer ecodorpen in Nederland mogelijk te maken?

 

Dit symposium…

  • Geeft lokale overheden informatie en inspiratie.
  • Deel ervaringen van ecodorpen en hun gemeenten in Nederland en Europa.
  • Brengt mogelijke partners samen.
  • Laat de (meer)waarde van ecodorpen zien.
  • Identificeert successen en belemmeringen en de mogelijkheden om knelpunten op te heffen.
  • Biedt ruimte om samen de benodigde instrumenten te ontwikkelen om ecodorpen mogelijk te maken.

 

Doelgroepen

  • Overheden (provincies en gemeenten), bestuurders en beleidsmakers.
  • Ecodorpen en ecodorpinitiatieven in verschillende fasen van ontwikkeling.
  • Financiers, bouwers, architecten, projectontwikkelaars en corporaties.
  • Onderzoekers en studenten.

Programma symposium ‘De meerwaarde van Ecodorpen’

 

09.30 – 10.00    Inloop met koffie en thee

10.00 – 10.20    Welkom
Marcel Blind (Locoburgemeester Olst-Wijhe) en Henry Mentink (Voorzitter GEN-NL)

10.20 – 10.30     ‘Kennismaking’
Dagvoorzitters Jean Eigeman (Oud-wethouder Culemborg, Eerste Kamer lid) en Kyra Kuitert (GEN-NL)

10.30 – 11.15    Inleidende lezingen

Wim van de Donk (Commissaris van de Koning, Noord-Brabant)
lid van het College van Gedeputeerde Staten van provincie N-Brabant (o.v.)

The impact of Ecovillages, Scaling to achieve the UN Sustainable Development Goals
Camilla Nielsen-Englyst (Global Ecovillage Network) (o.v.) en Fanny van Hal (GEN-Europe)

Ecodorpen in Nederland Monique Wijn (algemeen coördinator GEN-NL)

Omgevingswet en ruimte voor burgerinitiatieven binnen bestaande wetgeving
o.v. Monique Arnolds, Programmamanager Crisis en Herstelwet, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

11.15 – 11.45    Pauze
Informatie over het Global Ecovillage Network en expositie over Nederlandse ecodorpen

11.45 – 12.00     ‘De meerwaarde van Ecodorpen’ (integraal afwegingskader ‘De Levende Stad’)
Ad Vlems (Ecodorp Boekel) + Elma van Beek (De Levende Stad)

12.00 – 12.45    De Nederlandse Ecodorpenpraktijk (7 min pitches)

Steengoed benutten, samen werken aan duurzame leefgemeenschappen
Mark Huser en Maya Oosterhout (Earth Awareness) ism provincie Gelderland en gemeente Teuge

Bestemmingsplannen: ‘Out of the box’ denken en mogelijke provinciale ondersteuning
Jan Cuperus (Ecodorp Bergen) met informatie van bureau Roobeek en bureau Rho

De bouw van ‘Urban ecovillages’ samen met woningbouwcoöperaties
Hanneke Beld en Mare Nynke Zijlstra (Bureau Viertel, Iewan Strowijk Nijmegen), Koen de Kruif
(Coöperatieve Vereniging Ecodorpen Gelderland) en Michel Pott (Woningcorporatie Talis) (o.v.)

Ecodorpen; kansen voor krimpregio’s?
Simone la Brijn van de gemeente Westerwolde in samenwerking met ecodorp Noordeland

Financiering van omvorming van agrarische gronden naar nieuwe bestemmingen
Peter Slijpen (Stichting Phien, financier voor beter grondgebruik)

12.45 – 14.15    Rondleiding en Potluck lunch bij ecodorp Aardehuizen

o.l.v. Paul Hendriksen (initiator/bewoner, bestuurslid GEN-NL);
Matchmaking tussen projecten/initiatieven en (krimp)gemeenten

14.15 – 15.00    Verdiepende workshops (ronde 1)

The Missing Link: Achieving Sustainable Development Goals
Ecodorpen worden o.a. door Rijksbouwmeester Floris Alkemade genoemd als één van de missing links in het  bereiken van de VN-Sustainable Development Goals. Ook gemeenten hebben duurzame ambities, ecodorpen kunnen hieraan bijdragen…
Koen de Kruif (GEN NL), Ad Vlems van Ecodorp Boekel en Elma van Beek (Levende Stad)

De Omgevingswet creëert ruimte in regelgeving
De juridische en praktische vormgeving van de regelgeving verandert. En daarmee ook de inpassing van ecodorpen in de nationale en gemeentelijke kaders. Relevante veranderingen en kansen op een rijtje.
Monique Arnolds, Programmamanager Crisis en Herstelwet, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties; Bas Visser, juridisch adviseur Omgevingswet

Agrarische en industriële gronden voor nieuwe (woon)bestemmingen
Ecodorpinitiatieven vinden soms hun plek op agrarische, militaire of industriële terreinen. Hoe gaat de overheid om met de omvorming naar nieuwe bestemmingen?
Jan Cuperus (ecodorp Bergen), Ralph Reijnders (Stichting Phien), Fedde Jorritsma (ecodorp Noordeland) en Elmar Prinsen (juridisch adviseur Anastasia-dorp Drenthe)

15.00 – 15.45    Verdiepende workshops (ronde 2)

Afwijken van het Bouwbesluit
Veel ecodorpen bouwen met innovatieve bouwconcepten, die (nog) niet altijd geregistreerd zijn in het Bouwbesluit, of met (nog) niet erkende bouwmaterialen.
Wat zijn de ervaringen in gemeente Ten Boer?
Sieger de Vries (Más con Menos), Annie Postma (wethouder Ten Boer) en Monique Arnolds, Programmamanager Crisis en Herstelwet, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Wooncontingenten en ‘ecodorp’woningen
Er is een ontwikkeling naar nieuwe woonvormen, die anders omgaan met ‘wooncontingenten’ en zoeken naar mogelijkheden voor ‘ecodorp’wonen. Deze woonvormen ondersteunen gemeentelijke ambities en kunnen bijdragen aan oplossingen voor krimpregio’s.
Simone la Brijn van de gemeente Westerwolde in samenwerking met ecodorp Noordeland

Van burgerparticipatie tot overheidsparticipatie
Waar overheden tegenaan lopen en hoe burgers en overheden (kunnen) communiceren. Haal inspiratie uit de (praktijk)ervaringen van ecodorpen.
Monique Wijn en Paul Hendriksen (GEN NL en trainers voor CLIPS, EU-Community Learning Incubation Programme on Sustainability)

15.45 – 16.15    Oogst van deze dag

Verslag van de verdiepende workshops door de workshopgevers.

16.15 – 16.30    Tekenen intentieverklaring voor gezamenlijk onderzoek naar een ‘Green Deal Ecodorpen’

16.30 – 17.30    Drankje en napraten

terug naar: Praktische info


 

Sprekers

 

Monique Wijn
Mede-oprichter en bestuurslid van het Ecodorpennetwerk Nederland

Monique is de internationale afgevaardigde van het Nederlandse netwerk binnen GEN (Global Ecovillage Netwerk) en werkte mee aan het Europese CLIPS-project, waarbinnen trainingen zijn ontwikkeld voor beginnende ecodorpen.

Afgestudeerd als bioloog en voedingsdeskundige, geeft ze nu onder andere trainingen in gemeenschapsvorming, voedselbossen, sociocratie en permacultuur. Ze ontwierp diverse permacultuur tuinen en off-the-grid huisjes. Daarnaast heeft Monique een eigen zadenbedrijf, De Godin Eetbaar landschap.


Koen de Kruif
Penningmeester van het Ecodorpennetwerk Nederland en voorzitter van de Coöperatieve Vereniging Ecodorpen Gelderland

Koen is al ruim 30 jaar bezig met energie-efficiëntie, energiebesparing en verduurzaming. Eerst als universiteitsdocent in Groningen (Instituut voor Energie en milieu) en Amsterdam (VU-instituut voor Milieuvraagstukken) en daarna bij de Milieudienst Rijnmond in Zuid-Holland. Daar werkte hij aan Europese uitvoering van  milieuregelgeving en sinds 2015 aan de verduurzaming van bedrijventerreinen.

Binnen Ecodorpennetwerk Nederland draagt hij bij aan kennisdeling en binnen de Coöperatieve Vereniging aan initiatieven in Nijmegen en Heteren.


Sieger de Vries
Mas con Menos, ecodorp Staatjevrij

Veel ecodorpen willen (deels) zelf hun huizen bouwen, met innovatieve bouwconcepten. Mas con Menos kan daarbij ondersteunen. Mas con Menos is een internationaal bouwcollectief met als gemeenschappelijke factor een fascinatie voor zelfvoorzienend en vrij leven. Samen met betrokkenen en vrijwilligers bouwt Mas con Menos bio-constructies met behulp van natuurlijke en gerecyclede materialen, die samenwerken met de natuur. Sieger de Vries is ecologisch bouwer en workshopbegeleider binnen Mas con Menos.
Sieger is daarnaast betrokken bij het ecodorpinitiatief StaatjeVrij in Ten Boer, even ten oosten van Groningen.


Jan Cuperus
Mede-oprichter en bestuurslid van Ecodorp Bergen.

Jan is vanaf 2011 intensief bezig met opbouw van Ecodorp Bergen, onder meer bij de ontwikkeling  van het bestemmingsplan en interne economie. Als ingenieur heeft hij diverse functies in het bedrijfsleven bekleed om een duurzame samenleving te creëren. Als docent Bouwkunde probeert hij een brug te slaan tussen de reguliere bouwwereld en de mogelijkheden die ecologisch en duurzaam bouwen in een ecodorp.

Presentatie: Bestemming Ecodorp, een praktijk case

Ecodorp Bergen werkt aan een nieuw bestemmingsplan. Reguliere bestemmingen zijn maakbaar maar een ecodorp ondervindt de knelpunten. Met gemeente en buro Rho is een eerste stap gezet naar een nieuwe juridische bestemming die het eenvoudiger maakt oor gemeente en ecodorp. Vanwege de realiteit is toch de conventionele ontwikkelingspad gekozen. Wie pakt die kans op?


Paul Hendriksen
Aardehuizen Olst en Transition Towns Nederland

Een echte doen-denker met een hoge notering in de Trouw Duurzame 100!

Paul begon zijn werkzame leven als journalist, werkte vervolgens 13 jaar voor COS Overijssel (regionaal centrum voor educatieve projecten rond internationale samenwerking en duurzame ontwikkeling). Hij is ondertussen 11 jaar zelfstandig consultant, projectmanager en trainer rond lokale duurzaamheidsvraagstukken.

Landelijk en lokaal co-initiator van diverse duurzaamheidsorganisaties en -projecten, waaronder: Transition Towns Nederland, Transitiestad Deventer, Olst in Transitie, vereniging Aardehuizen Oost Nederland, stichting Ecodorpen Netwerk Nederland, stichting Eetbaar Olst-Wijhe en energiecoöperatie Goed Veur Mekare. Hij maakte onder meer deel uit van een internationale taakgroep voor Transition Network, die een vertaling maakte naar diverse landen van het succesvolle Britse REconomy Project. In 2011 en 2012 plaatste dagblad Trouw hem hoog in de Duurzame 100, een jaarlijkse ranglijst van ‘de meest invloedrijke Nederlanders op het gebied van duurzaamheid’.


Henry Mentink
Opent samen met de burgemeester dit symposium

Henry Mentink is ondernemend en weet mensen enthousiast te maken in het meegaan met idealen voor een andere maatschappij. Hij was initiatiefnemer van de eerste professionele Wereldwinkel (1994) en oprichter van het eerste deelautobedrijf (MyWheels), dat in 1993 zijn oorsprong kent. Nu is hij voorzitter van het  Veerhuis – het  (inter)nationale doe- en kenniscentrum voor de nieuwe economie.

In zijn inleiding zal hij uitnodigen om ons kind-zijn wakker te maken: “We staan naar elkaar open voor wat ieder te zeggen heeft. In het spelen creëren we een mooie toekomst. “


Jean Eigeman
Gemeenten voor Duurzame Ontwikkeling

Jean Eigeman is een veelzijdig professional voor de publieke zaak. Hij werkt in verschillende rollen aan duurzame ontwikkeling en aan het verdiepen van democratische processen door ruimte voor (actieve) mensen te maken.

Samen leren is een belangrijk motief in zijn werk. Hij is onder meer wethouder van Culemborg geweest en heeft actief de totstandkoming van de ecologische wijk EVA-Lanxmeer gestimuleerd. Op dit moment is hij bestuurlijk moderator van de vereniging Gemeenten voor Duurzame ontwikkeling en voorzitter van het Kennisplatform Stadslandbouw Nederland.


Monique Arnolds
Programmamanager Crisis en Herstelwet, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Monique Arnolds is sinds de inwerkingtreding van de Crisis- en herstelwet in 2010 ‘programmamanager implementatie’. Op basis van deze wet kunnen gemeenten op onderdelen vooruitlopen op de Omgevingswet en in het bijzonder op het omgevingsplan (de opvolger van het bestemmingsplan). Zo kunnen gemeenten werken aan vereenvoudiging van regelgeving en aan bestuurlijk maatwerk voor ingewikkelde en innovatieve projecten. Inmiddels is voor meer dan 160 experimenten het groene licht gegeven.


Annie Postma
Wethouder Ruimtelijke Ordening van de gemeente Ten Boer

Annie Postma is sinds 2014 wethouder in Ten Boer met o.a. Ruimtelijke Ordening in portefeuille en ze is initiatiefnemer van “Woldwijk”, een experimenteergebied van 40 hectare. Woldwijk was ooit bedoeld om een nieuwe woonwijk op te bouwen, maar door de crisis is dat er nooit van gekomen. In 2015 is het gebied (met nu weer een agrarische bestemming) “teruggegeven” aan het dorp en aan mensen met ideeën over experimenteel bouwen, wonen en leven. De afgelopen jaren is veel ervaring opgedaan met de bestuurlijke, juridische en praktische hobbels die de ontwikkeling van een dergelijk gebied met zich meebrengt.


Marcel Blind
Wethouder en eerste locoburgemeester van Olst-Wijhe

Marcel heeft als wethouder onder andere wonen en grondbeleid, duurzaamheid, openbare ruimte en participatie in zijn portefeuille. Onderwerpen die allemaal een rechtstreekse link hebben met ecodorpen.

Naast een welkom namens de gemeente zal hij ook toelichten waarom Olst-Wijhe destijds ‘ja’ heeft gezegd tegen de komst van Aardehuizen en wat hij andere gemeenten zou aanbevelen als een dergelijk project bij hen aanklopt.


Bas Visser
Jurist

Bas is jurist met als specialisatie groene wetten, daarom is zijn bijnaam ook wel ‘de boomjurist’. Als zodanig is hij adviseur en bemiddelaar bij vele gemeenten.

Daarnaast helpt hij ecodorpen met rechtsvormen, interne procedures en procesbegeleiding met overheden. Hij zal in zijn workshop over zijn ervaringen vertellen en vragen beantwoorden.

 

terug naar: Praktische info


 

Intentieverklaring

 

Intentieverklaring Ecodorpen.

Vandaag de 27ste September 2018 spreken onderstaande personen, ecodorpen en (lokale) overheden de wens uit tot:

  1. Het  onderzoeken van de bijdrage die een ecodorp levert aan de economische, ecologische, sociale meerwaarde van de samenleving.
  2. Het open staan voor uitwisselingen van ideeën tussen ecodorpen en (lokale) overheden
  3. Het versterken van de samenwerking tussen (lokale) overheden en ecodorpen dat toewerkt naar een Green Deal Ecodorpen.

Getekend tijdens het symposium “De meerwaarde van Ecodorpen”.

Olst,  27 september 2018

terug naar: Praktische info