Het slijk des Aardehuis, schrijft Paul met grote letters op een flipover ofwel de rol van geld bij de bouw van een ecodorp. Wat kost het en wat kom je tegen als je een ecodorp wilt bouwen op de  reguliere manier? Paul is organisator en bewoner van het Aardehuisdorp in Olst. Een van de succesfactoren heet Katja van de Valk. Ze is de professionele hulp die initiatief Olst in vroeg stadium heeft  begeleid. Ze werkt als procesbegeleider en heeft als specialisatie ecobouw. Ze kent de klappen van de zweep. Het ecodorp in wording kon haar inhuren omdat ze gelden hadden aangevraagd bij de provincie. Wanneer je een CPO (Collectief Particulier Opdrachtgever) bent, kun je met behulp van een subsidie van de provincie een procesbegeleider inhuren; Olst kreeg hiervoor  € 10.000,-. Katja van de Valk was een verrijking in de gesprekken met de gemeente omdat ze de terminologie kent en begrijpt, weet wat een groep nog allemaal voor de kiezen krijgt en op welke wijze een gemeente dit proces optimaal zou kunnen faciliteren. Daarnaast heeft ze ons van eerste ontwerp tot bouwvergunning uitgelegd wat we moesten doen. Stap voor stap, heel doelbewust: wanneer ze alles in een keer zou hebben uitgelegd waren er een hoop mensen afgehaakt.

Het slijk der aarde/ Paul heeft het allemaal meegemaakt.

Het slijk der aarde/ Paul heeft het allemaal meegemaakt.

Leuk zo’n boek

Voordat ze met het project begonnen hadden ze de boeken earthship volume 1, 2 en 3 (Michael Reynolds) doorgelezen over het bouwen van Earthships. In deze boeken worden alle aspecten van bouwen en leven belicht. Ze zijn midden jaren tachtig in Amerika uitgebracht. Er wordt hier geschreven over totale bouwkosten van $ 30.000. Daarmee rekende de groep zich rijk totdat men even ging nadenken. Er zit twintig jaar verschil in dus de nodige inflatie, ook zit er een groot verschil in grondprijs met Amerika en Nederland en hebben we natuurlijk de Nederlandse wetgeving.

Om aan de bouwvergunning te kunnen voldoen is er een architect nodig, moet er een constructeur naar kijken, deze mensen zijn niet goedkoop. Daarnaast moet er een bouwterrein worden ingericht met een gekochte of gehuurde werkloods, zaag- en boormachines, rijdend materieel, steigermateriaal, trappen en ladders, veiligheidsmiddelen, en bouwhekken om de zaak af te sluiten. Het openhouden van dit terrein kost zonder ook maar één autoband met aarde te hebben gevuld € 7000,- per maand. Dus elke maand dat het project vertraagd wordt staat gelijk aan een hoop extra kosten die ergens anders weer in de boekhouding gecompenseerd moeten worden.

Katja gaf aan dat er met de bouw nog veel meer gevraagd zou worden van de bewoners omtrent organisatie, commitment en flexibiliteit. Zo liepen ze tegen verschillende zaken aan, dingen kloppen niet altijd met wat er op tekening staat. Details vragen toch om meer informatie om tot een goede uitwerking te komen. Vrijwilligers inwerken kost de nodige tijd en 2e hands materialen blijken niet altijd even goed beschikbaar.

De personele bezetting werd gedurende de bouwperiode van geleerd. De vrijwilligers konden alleen meehelpen wanneer ze een aantal dagen kwamen helpen. Anders kostte het te veel tijd om deze mensen op te leiden. Er wordt van de bewoners gevraagd om 1 dag in de week aan de bouw te besteden. Mensen worden ziek of kunnen door privé omstandigheden minder tijd eraan besteden. Paul geeft aan dat het belangrijk is om elkaar er op aan te spreken en te zoeken naar oplossingen. We kwamen er altijd uit.

Dan zijn er nog van die zaken die je van te voren niet voorziet. Bij dit project bleek de grond op acht meter diep uit een veenlaag te bestaan. Verzakkingsgevaar, de bouwwetgeving vereist dat er een versterkt fundament kwam. De kosten hiervoor bedroegen € 150.000,-, de begroting moest weer tegen het licht gehouden worden en een reeks vergaderingen belegd, met als onderwerp “bezuinigen”.

Bankzaken

Om financiering te krijgen voor dit ecologische project moest er toch ook bij de reguliere bank worden aangeklopt. Er moest aangetoond worden dat deze bouwstijl een overwaarde creëert zodat de bank bereid is om geld te lenen. Hiervoor moet een taxatierapport komen. Verder moet er worden aangetoond dat de gebruikte materialen gelijkwaardig dan wel beter zijn dan de conventionele. Er is nog niet eerder op deze manier gebouwd in Nederland dus dat maakt het lastig om een goede bouwcalculatie voort te brengen. Gelukkig heeft Olst een specialist weten te vinden met veel ervaring. Het totale kostenplaatje voor 23 woningen inclusief grond kwam daarmee op € 5.000.000,- en de bank ging akkoord met de aangeleverde stukken.

Ook de gehele organisatie en administratie vraagt veel inspanning. Alles moet goed afgestemd worden, er moest een plan gemaakt worden welke huizen eerst en welke als laatste gebouwd zouden worden. Wat kan je zelf doen en wat laat je doen? Het belangrijkste hoe blijven we transparant en binnen het budget.

Op de bouw moet de beste manier van werken uitgevonden worden. Was er in eerste instantie voor gekozen om iedereen de gehele bouw te laten ervaren, ging men na verloop van tijd over naar ieder zijn specialisme. Mede door de aanleg van het extra fundament maar ook door het uitvinden van het werk liep de bouw veel vertraging op. Bij het twaalfde huis is er dan voor gekozen om over te stappen op houtskelet- en strobouw. Alleen op deze manier zou de vertraging beperkt blijven en de kosten betaalbaar. U begrijpt dat dit natuurlijk een behoorlijke impact heeft, men gaat uit van een aardehuis en het wordt een stro/leem huis. Ook moesten er concessies gedaan worden op de oplevering. Werden de eerste huizen nog helemaal opgeleverd inclusief alle afwerking werd er na huis 5 overgestapt op het alleen casco opleveren. Dit om de vertraging weer in te lopen. En de taken van professionele bouwbegeleiders werden overgenomen door een team van de bewoners zelf. Ondanks alle bouwperikelen is Olst er toch in geslaagd om de woningen op te leveren.  Dat betekende feest; ter gelegenheid van de ingebruikname van de drie huurwoningen kwam minister Blok naar Olst, in bijzijn van filmploegen, Burgemeester en Wethouders van Olst en twee Gedeputeerden van de provincie.

Paul mocht namens het ecodorp spreken. Hij vertelde dat er twee Texanen uit Amerika waren gekomen om te helpen en te leren hoe een earthship te bouwen. Waarom ga je de kennis niet zoeken in Amerika, daar zijn ze immers veel verder. De Texanen wilden hun bezoek echter koppelen aan een reis door Europa. Zo gingen ze naar Parijs, Brussel, Amsterdam, Olst en London. Alleen in Olst bleven ze twee weken en de andere steden slechts twee dagen. Toen hij dat hoorde, liet de burgemeester zich even helemaal gaan met een luidkeels “Yesssss!!!”